Bảng màu đồng quê Việt: xanh mạ, vàng lúa, nâu rơm, xám mái ngói

Bảng màu đồng quê Việt gồm xanh mạ non, xanh lúa thì con gái, vàng lúa chín, vàng và nâu của rơm rạ, nâu bùn ruộng, xanh luỹ tre, xám của mái ngói cũ và xanh nhạt của trời quê. Bài này đưa hai bảng màu kèm mã HEX gợi ý: đồng quê mùa xanh và đồng quê mùa gặt, cùng các bộ phối dùng ngay cho tranh, thiệp, bao bì và góc nhà. Mã màu là gợi ý lấy theo mắt từ cảnh làng quê điển hình ở đồng bằng, không phải mã chuẩn.

Cảnh đồng quê ghép từ những mảng màu nào

Đứng ở đầu một con đường làng nhìn ra cánh đồng, mắt ta thấy những mảng lớn nối nhau theo lớp. Gần nhất là bờ ruộng cỏ xanh, mặt ruộng nước hoặc lúa. Xa hơn là những dải ruộng khác màu tuỳ chặng của lúa. Ở chân trời là luỹ tre, vườn cây xanh đậm ôm lấy làng, điểm những mái nhà. Trên cùng là trời rộng, thường xanh nhạt hoặc trắng mây. Mỗi lớp mang một nhóm màu riêng, và chính sự lặp lại của các lớp ngang ấy làm nên "chất đồng quê".

Vì sao lúa đổi từ xanh sang vàng đã có bài riêng ở mục vì sao cảnh có màu. Ở đây ta dùng kết quả: đồng quê có hai bảng màu lớn trong năm, mùa xanh khi lúa đang lớn, và mùa vàng khi lúa chín và gặt. Mỗi bảng cần được dùng riêng; trộn cả hai vào một hình thường làm cảnh rối mắt, trừ khi cố ý vẽ đồng bằng sông Cửu Long, nơi ô xanh ô vàng nằm cạnh nhau là thật.

Bảng 1: Đồng quê mùa xanh

Đọc bảng mùa xanh

Ba sắc xanh của ruộng và làng xếp từ tươi đến sẫm: xanh mạ non, xanh lúa thì con gái, xanh sẫm vườn xa. Quy luật ngoài đời là càng xa càng sẫm và ngả lam hơn, vì luỹ tre, vườn cây có bóng tối bên trong và vì lớp không khí ở giữa. Đặt xanh mạ ở gần, xanh sẫm ở xa là hình đã có chiều sâu.

Xám mái ngói cũ là chi tiết đắt giá. Những mái ngói đã lâu năm, phủ rêu và bụi, nhìn từ xa không đỏ mà xám nâu, chỉ thoáng chút ấm. Đặt vài mảng xám ấy lấp ló trong luỹ tre là biết ngay có làng. Màu ngói mới và màu làng được nói kỹ hơn ở mục màu làng, phố.

Bảng 2: Đồng quê mùa gặt

Bảng mùa gặt gần như toàn màu ấm, chỉ có xanh tre già là mát. Chính màu xanh ấy làm cánh đồng vàng nổi lên. Một bức tranh mùa gặt không có luỹ tre hay một hàng cây xanh phía xa thường trông như sa mạc. Xám khói đồng là màu nhẹ, dùng để làm mờ những lớp xa, hoặc để gợi buổi chiều có khói rơm. Chuyện đốt rơm rạ ngoài đồng gây khói bụi, nhiều nơi đã khuyến khích thu gom thay vì đốt, nên khi vẽ chỉ cần một vệt khói nhẹ là đủ gợi.

Phối sẵn: bốn bộ màu đồng quê

• Ruộng xanh trời xanh: trời quê xanh nhạt #BFD9EC, xanh mạ non #9ACD4A, xanh sẫm vườn xa #2F5A2C. Tươi, thoáng, hợp tranh thiếu nhi, bìa vở, trang giới thiệu nông sản.
• Mùa vàng: trời nắng hanh #D6E6EE, vàng lúa chín #E2B83F, nâu đất ẩm #5A4634. Ấm, no đủ, hợp bao bì gạo, thiệp mừng mùa.
• Rơm rạ mộc: vàng rơm #D8BF7A, nâu rạ khô #A4855A, xám mái ngói cũ #7C756C. Mộc mạc, hợp đồ thủ công, quán ăn quê, góc nhà dùng mây tre.
• Chiều quê: xám khói đồng #C9C6BE, xanh tre già #4F6F35, vàng lúa chín #E2B83F làm điểm nhấn nhỏ. Lặng, hợp ảnh bìa, slide kể chuyện quê.

Đồng quê ba miền: điều chỉnh bảng màu

• Đồng bằng Bắc Bộ: đúng như hai bảng trên; ruộng ô nhỏ, nhiều bờ, luỹ tre dày, mái ngói xám. Đồng đổi màu khá đồng loạt theo vụ.
• Đồng bằng sông Cửu Long: thêm xanh dừa nước, nâu vàng phù sa của kênh rạch; ruộng rộng, ít luỹ tre, nhiều hàng dừa, hàng cây ven kênh. Các ô ruộng có thể ở các chặng khác nhau, nên cùng một khung cảnh có cả xanh mạ, vàng lúa, nâu rạ.
• Ruộng bậc thang miền núi: các ô ruộng xếp theo đường cong của sườn đồi, xen nương nâu đỏ, rừng xanh đậm phía trên và mây trắng. Mùa nước đổ, các ô ruộng thành những mảnh gương bạc phản chiếu trời; mùa lúa chín, vàng xen xanh theo từng độ cao. Hãy thêm một màu nâu đỏ đất đồi và một màu trắng mây vào bảng.

Lỗi hay gặp khi dùng màu đồng quê

1. Vàng lúa quá tươi, quá chanh. Lúa chín ngoài đời ngả về vàng rơm, vàng ấm hơi nâu. Vàng chanh tươi làm cánh đồng giống đồ chơi.
2. Bỏ quên bờ ruộng. Không có những đường nâu chia ô, cánh đồng thành một tấm thảm phẳng. Vài đường nâu mảnh là đủ.
3. Trời xanh đậm như biển. Trời quê thường nhạt, có mây hoặc hơi mờ. Trời xanh đậm làm cảnh lạnh và không còn "chất" đồng bằng.
4. Mái nhà đỏ chói. Từ xa, mái ngói thường xám nâu, chỉ ấm nhẹ. Đỏ tươi chỉ dành cho mái mới, ở gần.

Đem bảng màu đồng quê vào đời sống

Bảng màu đồng quê rất hợp với những thứ gắn với nông sản, ẩm thực và thủ công: nhãn gạo, hộp chè, thực đơn quán cơm, trang trại giáo dục, góc học tập của trẻ. Với thiết kế, nên lấy màu nhạt nhất làm nền, một màu xanh hoặc vàng làm chủ, và nâu đất cho chữ. Với góc nhà, đồ mây tre, chiếu cói, vải thô màu rơm vốn đã nằm trong bảng màu này; chỉ cần thêm một chậu cây xanh và một chút xám ngói là thành một góc quê.

Bài tập: vẽ cánh đồng bằng sáu dải màu

Chia tờ giấy thành sáu dải ngang không đều. Dải trên cùng rộng nhất, tô trời xanh nhạt. Dải thứ hai mảnh, tô xanh sẫm vườn xa, chấm vài mảng xám mái ngói. Bốn dải dưới là ruộng, càng gần càng rộng: tô lần lượt xanh lúa thì con gái, xanh mạ non, xanh lúa thì con gái, xanh mạ non, mỗi dải ngăn bằng một đường nâu bùn. Đó là đồng quê mùa xanh. Làm tờ thứ hai với bảng mùa gặt: thay ruộng bằng vàng lúa chín và nâu rạ khô xen nhau, thêm một vệt khói xám. Đặt hai tờ cạnh nhau là có ngay hai mùa của cùng một cánh đồng.