Bảng màu hoàng hôn đi từ vàng cam sát mặt trời, qua cam đỏ, đỏ son, hồng tím của mây, rồi lên tím than và xanh lam đêm ở trên cao, cùng màu đen xanh của bóng núi, bóng cây. Bình minh có cùng các sắc ấy nhưng thường dịu và mát hơn: tím hồng, hồng đào, vàng chanh nhạt chuyển dần sang xanh lơ. Dưới đây là hai bảng màu kèm mã HEX gợi ý cho từng cảnh, cách xếp chuyển sắc và những lỗi hay gặp. Các mã là gợi ý lấy theo mắt, không phải mã chuẩn.
Bầu trời lúc mặt trời thấp có màu như thế nào
Khi mặt trời ở gần đường chân trời, ánh sáng phải đi qua một lớp không khí rất dày, phần xanh bị tán đi nhiều, phần đỏ cam đi tới được mắt ta; cơ chế này đã có bài riêng. Với người dùng màu, điều quan trọng là kết quả: bầu trời lúc ấy là một dải chuyển sắc theo chiều đứng và theo khoảng cách tới mặt trời. Sát mặt trời sáng và ấm nhất, ra xa dần thì tối và lạnh dần. Mây là những tấm màn chiếu: mây thấp phía mặt trời có thể đỏ cháy, mây cao phía đối diện có thể hồng tím.
Phía bầu trời đối diện mặt trời cũng có màu riêng: một dải hồng nhạt nằm trên một dải xanh xám sát chân trời. Người hay ngắm trời chiều sẽ để ý điều này nếu quay lưng lại với mặt trời. Nhiều tranh hoàng hôn bỏ qua phía này, nhưng nó là nguồn cho những bảng màu dịu rất đẹp.
Bảng 1: Hoàng hôn
Bảng lấy theo cảnh hoàng hôn trời quang, có vài dải mây, nhìn về phía mặt trời lặn. Các màu xếp từ dưới chân trời lên trên đỉnh trời, cộng thêm màu bóng của cảnh vật.
| Tên màu (gợi ý) | Mã HEX gợi ý | Dùng ở đâu |
|---|---|---|
| Vàng lòng đỏ trứng | #F9C54E | Quầng sáng quanh mặt trời, điểm sáng nhất, chữ trên nền tối |
| Cam hoàng hôn | #F28C38 | Dải trời sát chân trời, màu chủ đạo ấm |
| Cam đỏ | #E35B3A | Mây thấp được chiếu, mảng chuyển |
| Đỏ son mây cháy | #B83A35 | Mép mây, điểm nhấn mạnh |
| Hồng tím mây cao | #A9507A | Mây cao, dải chuyển sang tím |
| Tím than | #4B2E5A | Trời cao, nền đậm, chữ phụ |
| Xanh lam đêm sớm | #23305E | Đỉnh trời, viền trên của hình, nền tối |
| Đen xanh bóng cây | #1A1A26 | Bóng núi, bóng cây, chữ đậm nhất |
Vì sao bóng cây không phải đen tuyền
Lúc hoàng hôn, cảnh vật đứng ngược sáng thành những hình bóng tối. Nhưng chúng không đen tuyền; chúng vẫn nhận chút ánh sáng từ bầu trời phía trên đã ngả lam tím. Vì thế màu bóng trong bảng là đen pha xanh tím. Dùng đen tuyền thì bóng trông như cắt dán từ giấy khác, tách khỏi bầu trời.
Bảng 2: Bình minh
Bình minh trời quang, nhìn về phía đông, từ lúc trời còn xanh tím đến khi mặt trời vừa nhô. Nhìn chung các màu dịu, nhiều hồng và vàng nhạt hơn đỏ cam đậm.
| Tên màu (gợi ý) | Mã HEX gợi ý | Dùng ở đâu |
|---|---|---|
| Xanh tím đêm tàn | #3B4A7A | Đỉnh trời, nền đậm, chữ trên nền sáng |
| Tím hồng | #9C7BA8 | Dải trời giữa, mảng chuyển |
| Hồng đào bình minh | #F3B6A6 | Mây sáng, màu chủ đạo dịu |
| Cam mơ | #F7C98B | Dải sáng gần chân trời |
| Vàng chanh nhạt chân trời | #FBE7A1 | Điểm sáng, quanh mặt trời mới nhô, nền sáng |
| Xanh lơ sáng sớm | #A9C7E3 | Bầu trời khi nắng đã lên, nền mát |
| Xám tím sương mặt đất | #8A8299 | Đồi xa, cánh đồng còn sương, bóng nhạt |
So hai bảng sẽ thấy khác biệt chính: hoàng hôn có các màu đỏ đậm, tím than, đen xanh, độ tương phản lớn; bình minh có nhiều màu pastel, độ tương phản nhỏ hơn, thường thêm sương làm mờ mặt đất. Không phải hôm nào cũng vậy, vì màu trời phụ thuộc mây, bụi và độ ẩm từng ngày, nhưng làm theo xu hướng này thì người xem thường đoán đúng "sáng hay chiều".
Xếp chuyển sắc cho đúng thứ tự
Bầu trời chuyển màu liền mạch, không có đường ranh. Khi dùng các màu trong bảng để tô nền, làm ảnh nền hay làm dải màu chuyển trên màn hình, thứ tự là điều quyết định đẹp hay vụng:
- Đi theo độ sáng. Sáng nhất ở gần mặt trời, tối dần khi ra xa. Đừng đặt một dải tối xen giữa hai dải sáng.
- Đi theo nhiệt độ màu. Vàng, cam, đỏ, hồng, tím, lam: theo đúng thứ tự này, không nhảy cóc từ cam sang lam trực tiếp, vì giữa hai màu ấy sẽ hiện ra một vùng xám bẩn.
- Dải giữa rộng, hai đầu hẹp. Trên trời thật, dải cam hồng chiếm khá rộng, còn vàng sát mặt trời và xanh lam trên đỉnh hẹp hơn.
Một chuyển sắc chỉ có ba màu, chẳng hạn cam hoàng hôn #F28C38, hồng tím #A9507A, xanh lam đêm #23305E, đã đủ gợi hoàng hôn. Thêm màu ở giữa để chuyển mượt hơn, chứ không nhất thiết dùng cả tám.
Phối sẵn: những bộ màu hoàng hôn và bình minh
- Hoàng hôn rực: xanh lam đêm sớm #23305E làm nền, cam hoàng hôn #F28C38 cho mảng chính, vàng lòng đỏ trứng #F9C54E cho chữ. Mạnh, ấm, hợp poster nhạc, sự kiện buổi tối.
- Hoàng hôn trầm: tím than #4B2E5A, hồng tím mây cao #A9507A, đen xanh bóng cây #1A1A26. Sâu và lặng, hợp bìa sách, slide kể chuyện.
- Bình minh dịu: vàng chanh nhạt #FBE7A1 làm nền, hồng đào #F3B6A6 cho mảng, xanh tím đêm tàn #3B4A7A cho chữ. Nhẹ nhàng, hợp thiệp chúc mừng, trang về sức khoẻ.
- Sáng sớm mát: xanh lơ sáng sớm #A9C7E3, cam mơ #F7C98B, xám tím sương #8A8299. Hợp phòng ngủ, giao diện đọc sách.
Mặt nước và cảnh vật dưới trời chiều
Khi có mặt nước, bảng màu trời được lặp lại một lần nữa bên dưới, nhưng thường tối hơn một chút và đứt đoạn bởi gợn sóng. Vệt sáng của mặt trời trên mặt nước dùng màu vàng hoặc cam sáng nhất, các vùng nước khác phản chiếu trời ở cùng hướng. Cảnh vật trên mặt đất mà còn nhận nắng chiều, như tường nhà, thân cây quay về phía tây, sẽ ngả cam ấm; phần quay đi thì ngả tím lạnh. Hai màu cam và tím xanh ấy đứng cạnh nhau là thứ làm một cảnh chiều trông "thật". Chuyện ấm lạnh trong cùng một cảnh có bài riêng ở mục phối màu.
Lỗi hay gặp với bảng màu hoàng hôn
- Quá nhiều màu bão hoà cùng lúc. Cam, đỏ, tím đều rực thì hình chói và giả. Trên trời thật, phần lớn dải màu dịu, chỉ một vài chỗ rực.
- Bóng đen tuyền. Như đã nói, bóng cảnh vật lúc hoàng hôn là đen pha xanh tím.
- Cam chuyển thẳng sang xanh. Tạo vùng xám bẩn ở giữa. Đi qua hồng, tím.
- Mặt trời trắng tinh, to. Lúc hoàng hôn, đĩa mặt trời có thể nhìn vàng cam; chỗ sáng nhất nên là vàng ấm chứ không phải trắng lạnh. Và đừng nhìn thẳng vào mặt trời khi nó còn chói, kể cả lúc chiều.
Bài tập: ghi màu trời mười phút một lần
Chọn một buổi chiều trời quang, ngồi ở chỗ nhìn được về phía tây. Bắt đầu khoảng nửa giờ trước lúc mặt trời lặn, mỗi mười phút tô lại màu bầu trời thành một dải nhỏ trên giấy, từ chân trời lên đỉnh. Làm khoảng sáu dải cho đến khi trời tối. Đặt các dải cạnh nhau sẽ thấy bầu trời "chạy" qua cả bảng màu trong bài. Làm lại vào một buổi sáng sớm nhìn về phía đông, rồi so hai tờ: đó là bảng màu hoàng hôn và bình minh của chính nơi mình ở.
Câu hỏi thường gặp
Bảng màu hoàng hôn gồm những màu nào?
Thường gồm vàng sát mặt trời, cam, cam đỏ, đỏ son của mây, hồng tím, tím than và xanh lam đêm ở trên cao, cùng màu đen pha xanh tím của bóng cảnh vật. Bài này gợi ý mã HEX cho từng màu.
Màu hoàng hôn và bình minh khác nhau thế nào?
Về cơ chế giống nhau, nhưng theo quan sát thường gặp, bình minh hay dịu hơn với nhiều hồng, vàng nhạt, xanh lơ và sương; hoàng hôn hay đậm hơn với đỏ, tím than và tương phản lớn. Tuỳ mây và bụi từng ngày mà có thể khác.
Làm nền chuyển màu hoàng hôn sao cho mượt?
Xếp màu theo thứ tự vàng, cam, hồng, tím, lam và từ sáng đến tối. Không chuyển thẳng từ cam sang xanh vì sẽ ra vùng xám. Ba màu như cam, hồng tím, xanh lam đêm đã đủ, thêm màu giữa để mượt hơn.
Vẽ bóng cây lúc hoàng hôn dùng màu gì?
Dùng màu rất tối pha chút xanh lam hoặc tím, như #1A1A26 trong bài, thay vì đen tuyền. Bóng sẽ hoà vào bầu trời và trông tự nhiên hơn.
Mã màu cam hoàng hôn là gì?
Không có mã chuẩn, vì màu trời mỗi chiều mỗi khác. Bài gợi ý #F28C38 cho cam hoàng hôn và #E35B3A cho cam đỏ của mây thấp. Lấy màu từ chính ảnh mình chụp là cách sát nhất.
