Bảng màu mùa thu lá vàng: cam cháy, vàng mù tạt, nâu đỏ kèm mã màu

Bảng màu mùa thu lá vàng gồm các sắc ấm lấy từ lá đang đổi màu: vàng mù tạt, vàng nghệ, cam cháy, cam đất, nâu đỏ, nâu hạt dẻ, đỏ rượu, đặt trên nền xanh ô liu của lá còn xanh, xám tro của cành và xanh nhạt của trời thu. Bài này đưa hai bảng màu kèm mã HEX gợi ý, một cho tán lá, một cho nền cảnh, cùng các bộ phối dùng ngay và cách giữ cho bảng màu ấm mà không nặng. Mã màu là gợi ý lấy theo mắt, không phải mã chuẩn.

Lấy màu thu từ đâu

Nói "mùa thu lá vàng", nhiều người nghĩ ngay tới rừng phong, rừng bạch dương ở xứ ôn đới, nơi cả sườn đồi chuyển vàng cam đỏ trong vài tuần. Ở Việt Nam, khí hậu nhiệt đới làm cảnh lá đổi màu đồng loạt như thế hiếm hơn, và mùa cây thay lá trên phố nhiều nơi lại rơi vào cuối đông, đầu xuân; chuyện vì sao đã có bài riêng ở mục sắc lá. Nhưng các sắc thu vẫn có quanh ta: lá bàng chuyển cam đỏ trước khi rụng thường vào khoảng cuối năm ở miền Bắc, những cây lá ngả vàng rực trên phố đầu mùa lạnh, thảm lá khô trong công viên, cỏ úa ven đồi mùa khô. Bảng màu dưới đây tổng hợp những sắc ấy, dùng được cho cả cảnh ôn đới lẫn cảnh Việt.

Cơ chế lá ngả vàng đỏ, tức diệp lục mất đi để lộ sắc vàng và một số cây tạo thêm sắc đỏ, đã được giải thích ở bài khác. Với người dùng màu, cần nhớ một hệ quả: trên cùng một cây, cùng một lúc có lá xanh, lá vàng, lá cam, lá nâu. Bảng màu thu đẹp là bảng có đủ các bậc chuyển ấy, không phải chỉ một màu cam.

Bảng 1: Sắc lá thu

Đọc bảng lá

Tám màu này đi theo đúng đường lá đổi màu: từ xanh ô liu, qua vàng chanh úa, vàng mù tạt, vàng nghệ, sang cam rồi nâu đỏ, đỏ rượu. Chúng cùng nằm trong nhóm màu ấm, nhưng khác nhau rất rõ về độ sáng: vàng nghệ sáng, đỏ rượu tối. Chính khoảng cách độ sáng này làm bảng có chiều sâu. Nếu chỉ chọn những màu có độ sáng gần nhau, như vàng mù tạt, cam đất và cam cháy, hình sẽ bị "nhoè" thành một mảng cam đục.

Điều thứ hai: không màu nào trong bảng là vàng tươi hay cam tươi tinh khiết như màu sáp trong hộp bút. Lá thu thật luôn hơi "bẩn" một chút, tức hơi ngả nâu, xám hay xanh. Đó là lý do bảng màu thu trông sang và ấm thay vì trông như bao bì đồ ăn vặt.

Bảng 2: Nền cảnh mùa thu

Lá chỉ đẹp khi có nền. Nền mùa thu thường gồm trời xanh nhạt và cao, cành cây xám nâu, thân cây sẫm, cỏ úa và thảm lá dưới đất.

Xanh trời thu là màu quan trọng nhất của bảng này dù nó không "thu" chút nào. Vàng và cam nằm cạnh xanh lam nhạt thì sáng rực lên, vì đây là hai nhóm màu đối nhau. Một tán lá vàng trên nền trời xanh là hình ảnh mùa thu nổi tiếng nhất chính vì vậy. Khi không muốn dùng xanh, có thể thay bằng kem sương sớm để cả bảng ấm hơn nhưng vẫn có khoảng sáng.

Phối sẵn: bốn bộ màu thu

• Tán vàng trời xanh: xanh trời thu #9EC3DD, vàng mù tạt #D4A72C, nâu hạt dẻ #6B3E26. Cổ điển, tươi, hợp poster ngoài trời, thiệp mời mùa thu.
• Lá khô trên giấy: kem sương sớm #F3EBDC làm nền, cam đất #B5651D cho mảng, nâu đen #2F2420 cho chữ. Ấm, gọn, hợp thực đơn, sổ tay, bìa sách.
• Thu trầm: đỏ rượu #6E1F2B làm nền, vàng nghệ #E8A317 cho chữ và điểm nhấn, xám tro #6D6A64 cho chi tiết phụ. Sâu, hợp sự kiện buổi tối, bao bì quà.
• Chuyển mùa: xanh ô liu #6B7A3A, vàng chanh úa #C9B83A, cam cháy #CC5A1E. Có cả xanh lẫn cam, gợi lúc cây đang đổi, hợp minh hoạ cho bài học về mùa.

Với góc nhà, bảng thu dễ thành nặng nếu tường, rèm, thảm đều nâu cam. Cách nhẹ hơn là giữ tường và mảng lớn ở kem sương sớm hoặc xám tro nhạt, đưa vàng mù tạt và cam cháy vào gối, tranh, bình hoa, những vật nhỏ.

Biến thể: thu ôn đới, đông nhiệt đới, thu khô

• Rừng thu ôn đới: tăng tỉ lệ cam cháy, đỏ, đỏ rượu; thêm vàng chanh tươi hơn cho bạch dương. Trời thường xanh đậm hơn trong ngày quang.
• Lá bàng cuối năm: lá bàng già đổi sang cam đỏ, đỏ nâu, nhiều lá còn đốm xanh, trên nền phố xám và trời nhiều mây mùa đông. Hãy bớt xanh trời thu, thay bằng xám nhạt; giữ cam cháy và nâu đỏ làm chính.
• Đồi cỏ mùa khô: nhiều vàng cỏ úa, vàng mù tạt nhạt, ít đỏ; trời xanh nhạt hơi ngả trắng vì bụi. Bảng sẽ sáng và khô.

Lỗi hay gặp với bảng màu thu

1. Cam quá tươi. Cam "hộp bút" rực rỡ làm cảnh thu giống quảng cáo. Ngả nó về phía nâu một chút.
2. Tất cả đều ấm. Không có xanh trời, xám tro hay xanh ô liu, mắt bị ngợp. Một mảng mát nhỏ làm các màu ấm có chỗ để sáng lên.
3. Thiếu bậc tối. Lá vàng không nổi nếu không có thân cây, cành, bóng tối phía sau. Giữ nâu đen cho chỗ tối nhất.
4. Lá rơi một màu. Thảm lá dưới đất trộn đủ vàng, cam, nâu và vài chiếc xanh. Rải đều một màu cam trông như giấy cắt.

Bài tập: bảng màu từ mười chiếc lá rụng

Nhặt mười chiếc lá rụng đủ màu nhất có thể, ở công viên, sân trường hay vỉa hè có cây bàng. Xếp lá từ xanh tới đỏ nâu thành một hàng trên giấy trắng. Với mỗi lá, tô một ô màu đúng màu chính của lá bên cạnh. Sau đó đánh dấu ba màu: màu sáng nhất, màu tối nhất và màu mình thích nhất. Ba màu đó cộng với một màu trời là một bảng màu thu của riêng mình, có thể dùng ngay cho một tấm thiệp. Lá dùng xong có thể ép giữ lại làm tranh; cách ép giữ màu lá có bài riêng.