Vẽ cảnh biển và bãi cát: chân trời, các dải màu nước, sóng và cát ướt

Vẽ cảnh biển và bãi cát cho đẹp là sắp đúng bốn dải màu từ trên xuống: trời, biển xa, biển gần và bãi cát. Biển xa là một dải xanh đậm hẹp, đường chân trời thẳng tắp; biển gần nhạt dần và ngả xanh ngọc khi nước nông; mép sóng là dải bọt trắng không đều; bãi cát ướt sẫm và bóng, bãi cát khô sáng và ấm. Thiếu sự chuyển màu từ xa vào bờ, biển trong tranh chỉ là một băng xanh dán ngang tờ giấy.

Đọc cảnh biển thành từng dải

Đứng trên bãi nhìn ra biển, cảnh trước mắt gần như luôn chia thành các dải nằm ngang:

• Trời: sáng nhất ở sát chân trời, đậm dần lên phía trên.
• Đường chân trời: một đường thẳng, sắc, nằm ngang tuyệt đối. Nó là đường quan trọng nhất của tranh biển.
• Biển xa: dải hẹp, màu đậm hơn biển gần, thường xanh lam hoặc xanh chàm. Ở đây nước sâu và ta nhìn mặt biển theo góc rất xiên.
• Biển gần, nước nông: rộng hơn, màu nhạt dần, ngả xanh ngọc hoặc xanh lục ở những bãi đáy cát sáng.
• Sóng vỗ bờ: những dải bọt trắng xen lớp nước mỏng tràn lên cát.
• Cát ướt: sẫm màu hơn cát khô, có khi bóng như gương phản chiếu trời.
• Cát khô: sáng, ấm, có gợn do gió, vết chân, dải rác rong.

Màu biển ngoài thực tế phụ thuộc rất nhiều vào trời, độ sâu, đáy cát hay đáy đá, nước trong hay đục. Vì sao biển màu xanh đã có bài giải thích riêng; ở đây bạn chỉ cần quan sát: biển xa đậm, biển gần nhạt, chỗ nông trên đáy cát sáng ngả xanh ngọc.

Đặt đường chân trời và bố cục

Đường chân trời trong tranh biển phải thẳng và nằm ngang. Một đường hơi nghiêng cũng làm người xem có cảm giác nước sắp đổ khỏi khung tranh. Nếu vẽ tay, hãy dùng thước kẻ nhẹ bằng bút chì trước.

Giống mọi tranh phong cảnh, không nên đặt chân trời ở chính giữa. Muốn kể chuyện bầu trời (mây, bình minh) thì đặt chân trời thấp; muốn kể chuyện bãi cát, thuyền thúng, sóng thì đặt chân trời cao. Bãi cát nên có đường mép nước chạy chéo hoặc uốn cong vào trong tranh để dẫn mắt người xem, thay vì song song với mép giấy.

Biển rộng và trống nên cần một vật làm thước đo: một chiếc thuyền nhỏ ở xa, một mỏm đá bên phải, một hàng phi lao. Vật này cho người xem biết biển rộng cỡ nào.

Các bước vẽ theo thứ tự

1. Kẻ đường chân trời thật thẳng, đặt ở một phần ba trên hoặc dưới.
2. Vẽ đường mép nước trên bãi: một đường cong chạy chéo từ cạnh này sang cạnh kia, không song song chân trời.
3. Tô trời từ đậm ở trên xuống sáng ở sát chân trời.
4. Tô biển xa thành một dải hẹp đậm ngay dưới chân trời. Mép trên của dải này sắc nét.
5. Tô biển gần nhạt dần về phía bờ, chuyển sang xanh ngọc ở vùng nông. Có thể để vài dải ngang hơi sáng hơn ở giữa (vùng cát ngầm, sóng lừng).
6. Vẽ các lớp sóng song song với mép bờ, lớp xa mảnh và ngắn, lớp gần dày và dài. Dưới mỗi ngọn sóng sắp vỡ có một dải nước tối hơn (mặt trước của con sóng).
7. Chừa hoặc thêm bọt trắng ở đầu sóng và dải bọt viền mép nước. Bọt không là đường viền liền mà là chuỗi đốm, sợi, ren.
8. Tô cát ướt ngay sau mép nước bằng màu sẫm hơn cát khô, có vài mảng bóng phản chiếu trời.
9. Tô cát khô bằng màu sáng ấm, đậm dần ở tiền cảnh. Thêm vài gợn cát, vết chân, bóng của mỏm đá.
10. Thêm vật thước đo và bóng của nó: thuyền, đá, cây phi lao, chiếc thúng úp trên cát.

Bảng màu gợi ý cho biển nhiệt đới buổi sáng

Bảng gợi ý theo mắt cho một bãi biển cát trắng ở miền Trung buổi sáng trời trong. Bãi cát vàng hay cát đỏ thì đổi hai màu cát; biển ngày âm u thì kéo mọi màu biển về xám.

Hãy để ý bóng trên cát ngả tím xám chứ không phải nâu: cát sáng nhận ánh trời xanh ở phần bóng, nên bóng có sắc lạnh. Đặt cạnh cát vàng ấm, sắc lạnh ấy làm nắng trông chói hơn.

Sóng: vẽ ít mà ra nhiều

Sóng là chỗ người mới hay vẽ quá tay: kẻ kín mặt biển bằng hình chữ "m" hoặc vòng xoắn. Ở khoảng cách nhìn từ bãi, biển xa gần như phẳng, chỉ có vài vệt sáng ngắn. Sóng chỉ thành hình ở vài lớp gần bờ.

• Sóng lừng ở xa: vài nét ngang mảnh, hơi sáng hơn mặt nước.
• Sóng sắp vỡ: một dải nước dựng lên, mặt trước tối và trong hơn (đôi khi nắng xuyên qua thấy màu ngọc), đỉnh có viền bọt.
• Sóng đã vỡ: mảng bọt trắng rộng, mép trên lởm chởm, có bóng xanh xám phía dưới bọt.
• Lớp nước tràn lên cát: một tấm nước mỏng có mép bọt như ren, nhìn xuyên thấy cát ướt.

Bọt sóng không trắng tinh hoàn toàn: phần trên đón nắng trắng sáng, phần dưới ngả xanh xám hoặc tím nhạt. Một dải bọt có hai ba sắc trắng sẽ có khối.

Lỗi hay gặp và cách sửa

• Đường chân trời nghiêng hoặc cong. Dùng thước kẻ trước khi tô.
• Biển một màu xanh dương đều. Phải có biển xa đậm, biển gần nhạt và vùng nông ngả ngọc.
• Đường mép nước song song chân trời. Cho nó chạy chéo hoặc uốn cong.
• Sóng hình chữ "m" khắp mặt biển. Biển xa phẳng; chỉ vẽ sóng ở vài lớp gần bờ.
• Bọt sóng là một đường viền trắng liền mạch. Bọt là chuỗi đốm và sợi đứt quãng.
• Cát ướt và cát khô cùng một màu. Cát ướt sẫm và bóng hơn; thiếu dải này, sóng như vỗ vào sa mạc.
• Bóng trên cát tô nâu đen. Dùng tím xám lạnh.

Bài tập làm ngay

Bài "bảy dải": trên một mẩu giấy dài, tô bảy dải ngang theo đúng thứ tự trời – biển xa – biển giữa – nước nông – bọt – cát ướt – cát khô, mỗi dải một màu trong bảng trên. Không vẽ gì khác. Chỉ bảy dải ấy đã đọc ra là một bãi biển; đó là bộ khung màu cho mọi bức biển của bạn.

Sau đó, làm lại bảy dải cho một ngày biển động trời âm u: mọi màu biển ngả xám, bọt nhiều hơn, cát ướt tối hơn. So hai mẩu giấy để thấy thời tiết đổi màu biển thế nào.