Vẽ tranh đề tài mùa xuân, ngày Tết đẹp nhất khi bạn chọn một cảnh có một loài hoa chính: cành đào hồng nếu là Tết miền Bắc, cây mai vàng nếu là Tết miền Nam, hoặc một góc chợ hoa với vài gánh hàng. Màu hoa phải đặt trên một nền dịu (trời mưa bụi trắng ngà ở miền Bắc, nắng nhẹ trời xanh ở miền Nam) thì mới nổi; nếu cả tranh đều đỏ hồng vàng rực, hoa chìm vào nền và tranh trở nên chói. Bài này hướng dẫn ba cảnh quen thuộc: cành đào, cây mai và chợ hoa ngày giáp Tết.
Đào miền Bắc, mai miền Nam: nền màu khác nhau
Tết Nguyên đán rơi vào khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 dương lịch, tuỳ năm. Ở miền Bắc lúc này thường lạnh, ẩm, có mưa phùn, trời trắng đục; hoa đào nở trên cành gần như trụi lá, chỉ lấm tấm lộc non. Ở miền Nam là mùa khô, nắng nhẹ, trời xanh; mai vàng được người trồng tuốt lá trước Tết để cây ra hoa đúng dịp. Thời tiết mỗi năm làm hoa nở sớm muộn khác nhau, nên tranh không cần "đúng ngày", chỉ cần đúng không khí.
Từ đó có hai bảng nền khác nhau:
- Tết Bắc: nền trắng ngà, xám nhạt, cành đào nâu tím, hoa hồng phấn đến hồng thắm. Tranh mềm, ấm trong sự se lạnh.
- Tết Nam: nền xanh trời nhạt, nắng vàng nhạt, thân mai nâu xám, hoa vàng tươi. Tranh sáng và trong.
Còn hoa đào có nhiều loại (đào phai hồng nhạt, đào bích hồng thắm hơn), mai có loại năm cánh, loại nhiều cánh. Bạn không cần phân biệt kỹ trong tranh; chọn một sắc hồng hay một sắc vàng và giữ cho đồng đều.
Các bước vẽ một cành đào ngày Tết
- Vẽ dáng cành trước: một nhánh chính xiên chéo qua tờ giấy, chia thành các nhánh phụ nhỏ dần, gấp khúc chứ không cong mềm như dây leo. Cành đào hay có những khúc gãy góc, có mắt cành.
- Đặt các cụm hoa bằng vòng tròn nhỏ dọc theo cành, nhiều ở nhánh phụ, ít ở nhánh chính. Để vài khoảng trống trên cành; đừng phủ kín.
- Tô nền nhạt: trắng ngà hoặc xám rất nhạt, có thể loang chút hồng. Nếu có hậu cảnh (mái nhà, cửa sổ), giữ thật mờ.
- Tô cành bằng nâu tím đậm, phía trên cành sáng hơn chút, phía dưới tối hơn. Cành nhỏ thì mảnh và nhạt hơn cành to.
- Tô hoa: cánh hồng nhạt ở mép, hồng đậm hơn ở giữa, nhuỵ là chấm hồng thẫm hoặc đỏ tía. Hoa quay mặt về người xem tròn, hoa quay nghiêng thành hình bầu dục, nụ là chấm hồng đậm nhỏ.
- Thêm lộc non xanh lá nhạt, nhỏ, rải rác. Chúng làm cành đào sống động và báo hiệu mùa xuân.
- Có thể thêm chi tiết Tết: chiếc lồng đèn nhỏ, phong bao treo trên cành. Chỉ một hai thứ.
Các bước vẽ cây mai vàng
- Vẽ dáng cây: thân và vài cành lớn, có thể đặt trong chậu sứ nếu là mai chưng Tết. Thân mai xù xì, cành toả rộng.
- Tô nền trời xanh nhạt hoặc tường vàng kem nắng.
- Tô thân và cành nâu xám, phía có nắng ánh nâu ấm, phía khuất nắng xám lạnh.
- Đặt các chùm hoa năm cánh, cánh mỏng, nhuỵ dài. Hoa mai nở thành chùm dọc cành, xen nụ xanh nhạt.
- Tô hoa hai sắc vàng: vàng tươi cho cánh đón nắng, vàng cam đậm hơn cho cánh khuất và giữa bông. Nhuỵ là nét mảnh vàng cam đậm.
- Thêm vài lá non xanh đỏ lấm tấm (mai tuốt lá vẫn có lộc mới nhú), cùng chậu cây và bóng đổ ngắn của chậu nếu nắng trưa.
Các bước vẽ chợ hoa ngày giáp Tết
- Chọn góc nhìn: một lối đi giữa chợ chạy vào trong tranh, hai bên là hàng hoa. Đặt đường chân trời ngang tầm mắt người đứng.
- Phác các khối lớn: dãy mái hiên, cây đào hay cây quất cao, gánh hàng, xe đạp chở hoa. Người đi chợ vẽ nhỏ, nhìn từ sau hoặc nghiêng.
- Tô nền: trời và mặt đường dịu (xám ngà, nâu xám).
- Tô các khối hoa thành mảng màu: mảng hồng của đào, mảng vàng cam của quất, mảng vàng của cúc, đỏ của hoa đồng tiền hay lay ơn. Ở lớp xa, mỗi gánh hoa chỉ là một mảng màu, không vẽ từng bông.
- Đặt các mảng màu xen kẽ để hai màu nóng giống nhau không nằm sát nhau quá nhiều; xen bằng mảng xanh lá (lá quất, lá cúc) và mảng tối (áo người, bóng mái).
- Ở lớp gần, vẽ chi tiết một gánh hàng: vài bông rõ, quả quất tròn có điểm sáng, lá xanh đậm.
- Thêm điểm nhấn: chiếc áo dài đỏ của người đi chợ nhìn từ phía sau, phong bao đỏ treo trên cành quất.
Bảng màu gợi ý cho tranh Tết
Bảng gợi ý theo mắt, gom cho cả ba cảnh. Hãy để ý nhóm màu nền (trắng ngà, xanh trời nhạt, nâu xám) chiếm nhiều diện tích, còn nhóm màu hoa chỉ chiếm phần nhỏ nhưng rực.
| Tên màu | HEX gợi ý | Dùng ở đâu |
|---|---|---|
| Trắng ngà mưa xuân | #EFEBE2 | Nền tranh đào miền Bắc |
| Hồng phấn đào | #F4B6C2 | Cánh hoa đào phía ngoài |
| Hồng thắm nhuỵ đào | #C9426B | Giữa bông, nụ đào, cánh đào bích |
| Nâu tím cành đào | #5B3B45 | Cành, thân đào |
| Vàng mai | #F6C823 | Cánh hoa mai đón nắng |
| Cam quất chín | #F08A24 | Quả quất, mảng hoa cúc cam ở chợ |
| Xanh lộc non | #9CC66B | Lộc đào, lá non, xen giữa mảng hoa |
| Xanh trời Tết phương Nam | #BFE0F2 | Nền tranh mai vàng |
Hai màu nóng mạnh như vàng mai và đỏ phong bao đứng cạnh nhau rất dễ "chói". Một cách giữ hài hoà, mà các bài phối màu thường nhắc, là để màu nền dịu chiếm phần lớn và cho màu rực chiếm phần nhỏ. Ở đây bạn chỉ cần áp dụng: nền rộng, hoa ít mà đắt.
Lỗi hay gặp và cách sửa
- Cả tranh đỏ, hồng, vàng. Không còn chỗ cho hoa nổi. Thêm nền dịu và mảng xanh lá, mảng tối.
- Cành đào cong mềm như dây leo. Cành đào gấp khúc, có mắt cành, nhỏ dần về ngọn.
- Hoa đào phủ kín cành như quả bông. Để khoảng trống, có bông nở, có nụ, có bông quay nghiêng.
- Hoa mai vẽ lẫn với hoa đào chỉ đổi màu. Mai năm cánh mỏng, nhuỵ dài thò ra; đào cánh tròn hơn, nhuỵ ngắn đậm màu.
- Cảnh Tết miền Bắc có nắng chói, trời xanh gắt. Hợp với miền Nam hơn; Tết miền Bắc thường trời mờ, ánh sáng dịu.
- Chợ hoa vẽ từng bông ở mọi lớp. Lớp xa chỉ là mảng màu; dành chi tiết cho một gánh hàng ở gần.
- Người trong tranh vẽ to, nhìn thẳng mặt. Chợ hoa là phong cảnh; người là chi tiết nhỏ, nhìn từ sau hay nghiêng sẽ tự nhiên hơn.
Bài tập làm ngay
Bài "một cành, hai nền": vẽ cùng một cành hoa đào đơn giản hai lần. Lần một đặt trên nền trắng ngà nhạt, lần hai đặt trên nền đỏ tươi. Bạn sẽ thấy ngay hoa đào trên nền đỏ gần như biến mất, còn trên nền trắng ngà thì nổi bật. Đây là bài học nền cho mọi bức tranh Tết.
Dịp Tết tới, nếu nhà có cành đào hay chậu mai, hãy đặt nó cạnh cửa sổ và vẽ trong mười lăm phút vào buổi sáng, chỉ để ý ba thứ: dáng cành, màu nền phía sau, và chỗ hoa sáng nhất. Bức ký hoạ nhỏ ấy sẽ là tư liệu thật cho bức tranh lớn sau này.
Câu hỏi thường gặp
Vẽ tranh đề tài mùa xuân, ngày Tết nên vẽ gì?
Nên chọn một cảnh có một loài hoa chính: cành đào hồng của Tết miền Bắc, cây mai vàng của Tết miền Nam, hoặc một góc chợ hoa ngày giáp Tết. Đặt hoa trên một nền dịu để hoa nổi bật, và thêm một hai chi tiết Tết như phong bao, lồng đèn.
Vẽ hoa đào dùng màu gì?
Cánh hoa tô hồng phấn ở mép và hồng đậm hơn ở giữa, nhuỵ là chấm hồng thẫm hoặc đỏ tía. Cành nâu tím đậm, gấp khúc. Thêm vài lộc non xanh nhạt, và đặt trên nền trắng ngà hoặc xám nhạt như trời mưa xuân miền Bắc.
Vẽ hoa mai vàng thế nào cho khác hoa đào?
Hoa mai có năm cánh mỏng, nhuỵ dài thò ra, nở thành chùm dọc cành, tô bằng hai sắc vàng tươi và vàng cam. Hoa đào cánh tròn hơn, nhuỵ ngắn đậm màu. Nền tranh mai thường là trời xanh nhạt và nắng nhẹ của miền Nam.
Vì sao tranh Tết của bạn trông chói và rối?
Thường vì cả tranh toàn màu nóng rực như đỏ, hồng, vàng, cam. Hãy cho màu nền dịu chiếm phần lớn diện tích, xen thêm mảng xanh lá và mảng tối, để màu hoa chỉ chiếm phần nhỏ nhưng nổi bật.
Vẽ chợ hoa ngày Tết bắt đầu từ đâu?
Chọn một lối đi chạy vào trong tranh, phác các khối lớn như mái hiên, cây đào, gánh hàng, rồi tô nền dịu. Các gánh hoa ở xa chỉ là những mảng màu xen kẽ; dành chi tiết từng bông cho một gánh hàng ở gần.
